Fact Base ฉบับที่ 4 ข้อมูลอุปสงค์กำลังคน และการปิดช่องว่างข้อมูลสุดท้ายของโครงการ

⚠️ หมายเหตุการแก้ไขภายหลัง ส่วนที่ 4 ของรายงานฉบับนี้ระบุตัวชี้วัดเป้าหมายการพัฒนาจังหวัดไม่ถูกต้อง เพราะอ้างอิงจากบรรยายสรุปจังหวัดแทนแผนฉบับเต็ม ดูข้อเท็จจริงที่ถูกต้องใน Fact Base ฉบับที่ 5 ส่วนที่ 2.2 และ 3.4 ตัวชี้วัดที่แท้จริงคือ รายได้จากการท่องเที่ยว · อัตราการขยายตัวทางเศรษฐกิจ · การลงทุนด้านอุตสาหกรรม · และระดับดัชนีความก้าวหน้าของคน

⚠️ หมายเหตุที่สอง ตัวเลขเยาวชนอายุ 15–17 ปีที่ไม่อยู่ในระบบ ซึ่งรายงานฉบับนี้ระบุว่าประมาณ 6,600–13,700 คน ต้องเปลี่ยนเป็นช่วง 6,600–13,700 คน เพราะพบความขัดแย้งของนิยาม 25 จุด ดู Fact Base ฉบับที่ 5 ส่วนที่ 3.1

เอกสารที่ใช้วิเคราะห์: 9 ฉบับที่ผู้ว่าจ้างส่งมอบเพิ่มเติม วันตัดยอดข้อมูล: 31 สิงหาคม 2569 สถานะ: ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 4 เปลี่ยนจากลูกโซ่ที่ขาดตอน เป็นลูกโซ่ที่ครบสมบูรณ์

บทสรุปสำหรับผู้บริหาร

ในรายงานฉบับก่อนหน้า ผมระบุว่าตัวอย่างลูกโซ่ที่ 5 เรื่องรายงานความต้องการกำลังคน ขาดตอนที่ขั้นข้อมูล เพราะไม่มีข้อมูลฝั่งความต้องการของนายจ้างเลยแม้แต่ชุดเดียว ไฟล์ชุดนี้แก้ข้อจำกัดนั้นได้ทั้งหมด

ข้อค้นพบที่สำคัญที่สุดสองข้อ ซึ่งเปลี่ยนน้ำหนักของยุทธศาสตร์

ข้อแรก ตำแหน่งงานว่างสายอาชีวศึกษาในจังหวัดมีมากกว่าผู้สมัครถึงสองเท่า ขณะที่สายมัธยมศึกษาสามัญมีผู้สมัครมากกว่าตำแหน่งงาน นี่คือหลักฐานเชิงประจักษ์ชิ้นแรกของโครงการที่ยืนยันว่าโครงสร้างการผลิตกำลังคนของจังหวัดไม่ตรงกับความต้องการของตลาด

ข้อที่สอง เยาวชนอายุ 15–17 ปี มีตำแหน่งงานว่าง 0 อัตรา ผู้ลงทะเบียนสมัครงาน 0 คน และการบรรจุงาน 0 คน ตลอดทั้งปี 2568 และตลอดไตรมาส 2 ปี 2569 เมื่อรวมกับข้อค้นพบเดิมว่าเยาวชนกลุ่มนี้ราว 6,600–13,700 คนไม่อยู่ในระบบการศึกษา จึงสรุปได้ว่า เยาวชนกลุ่มนี้ไม่ปรากฏในระบบใดเลย ทั้งระบบการศึกษาและระบบจัดหางาน

ส่วนที่ 1: บัญชีเอกสาร

⚠️ ข้อจำกัดของเอกสาร E15 ไฟล์มีความยาวเพียง 367 ตัวอักษร ซึ่งเป็นข้อความหน้าปกเท่านั้น จึงยังไม่สามารถวิเคราะห์ความสอดคล้องกับแผนพัฒนาจังหวัดฉบับทบทวน 2570 ได้ หากผู้ว่าจ้างมีไฟล์ฉบับเต็ม จะเป็นประโยชน์มาก เพราะเป็นแผนระดับพื้นที่ที่ยุทธศาสตร์การศึกษาต้องเชื่อมโยงโดยตรง

ส่วนที่ 2: 📌 ข้อค้นพบที่ 1 โครงสร้างการผลิตกำลังคนไม่ตรงกับความต้องการของตลาด

2.1 ตารางอุปสงค์และอุปทานแรงงานจำแนกตามวุฒิการศึกษา ปี 2568

2.2 การตีความ

ข้อค้นพบหลัก สายอาชีวศึกษาขาดแคลนกว่าสองเท่า ขณะที่สายสามัญล้นตลาด

หมายความว่า ในจังหวัดที่มีนิคมอุตสาหกรรม 5 แห่งและโรงงานมากกว่า 2,000 แห่ง ตลาดแรงงานต้องการผู้จบสายอาชีวศึกษามากกว่าที่มีผู้มาสมัครถึงสองเท่า ขณะที่ผู้จบมัธยมศึกษาสามัญต้องแข่งขันกันเองในตำแหน่งที่มีน้อยกว่าจำนวนผู้สมัคร

ข้อค้นพบรอง ตำแหน่งงานที่หาคนไม่ได้มีจำนวนมาก ในปี 2568 มีตำแหน่งงานว่าง 15,371 อัตรา แต่บรรจุได้เพียง 9,477 คน คือ มี 5,894 ตำแหน่งที่หาคนไม่ได้ และอัตราการบรรจุลดลงจากร้อยละ 65.0 ในปี 2567 เป็นร้อยละ 61.7 ในปี 2568

⚠️ ตัวเลขที่ต้องตั้งคำถามก่อนใช้ วุฒิอนุปริญญามีตำแหน่งงานว่าง 1,113 อัตรา แต่มีผู้ลงทะเบียนสมัครงานเพียง 44 คน คิดเป็น 25.3 เท่า ซึ่งไม่สมเหตุสมผลในทางปฏิบัติ น่าจะเกิดจากการที่นายจ้างระบุวุฒิที่ต้องการกว้างเกินไป หรือเป็นปัญหาการจัดหมวดข้อมูล ต้องสอบถามสำนักงานจัดหางานจังหวัดก่อนนำไปใช้ เช่นเดียวกับวุฒิปริญญาโทที่มี 90 ตำแหน่งแต่บรรจุได้เพียง 2 คน

2.3 ข้อมูลระดับสาขา ไตรมาส 2 ปี 2569

ข้อสังเกต สาขาช่างขาดแคลนหนักที่สุด โดยเฉพาะระดับ ปวส. ที่มีตำแหน่งงานว่าง 2.65 เท่าของผู้สมัคร

⚠️ ข้อจำกัดที่ต้องระบุ ตัวเลขระดับสาขาในไตรมาสเดียวมีขนาดเล็กมาก เช่น ปวส. ช่าง มีผู้สมัครเพียง 23 คน การสรุปจากตัวเลขขนาดนี้มีความไม่แน่นอนสูง ต้องรวบรวมหลายไตรมาสก่อนใช้กำหนดนโยบาย

2.4 ความต้องการจำแนกตามประเภทอาชีพ ปี 2568

การตีความ ตลาดแรงงานของจังหวัดต้องการกำลังคนสองขั้ว คือ อาชีพขั้นพื้นฐานร้อยละ 52.5 และ ช่างเทคนิคร้อยละ 34.0 รวมกันเป็นร้อยละ 86.5 ของตำแหน่งงานว่างทั้งหมด

นัยต่อยุทธศาสตร์ ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 4 ต้องมุ่งที่กลุ่มช่างเทคนิคเป็นหลัก เพราะเป็นกลุ่มที่มีความต้องการสูง มีอัตราการบรรจุสูงที่สุดคือร้อยละ 74.1 ซึ่งแสดงว่าเมื่อมีผู้สมัครที่คุณสมบัติตรง ก็ได้งานจริง และเป็นกลุ่มที่ระบบอาชีวศึกษาของจังหวัดผลิตได้โดยตรง

2.5 ความต้องการจำแนกตามอุตสาหกรรม ไตรมาส 2 ปี 2569

ข้อสังเกตที่ไม่คาดคิด ภาคการศึกษาเองมีตำแหน่งงานว่าง 105 อัตราในไตรมาสเดียว และบรรจุได้ 70 คน ซึ่งเป็นข้อมูลที่ควรตรวจสอบต่อ เพราะอาจสะท้อนความต้องการครูหรือบุคลากรทางการศึกษาในจังหวัด และเป็นข้อมูลที่ควรเชื่อมกับข้อค้นพบเรื่องความผันผวนของจำนวนครู

⚠️ ข้อควรระวังที่สำคัญ ภาคโรงแรมและภัตตาคารมีตำแหน่งงานว่างเพียง 3 อัตรา ในจังหวัดที่เป็นแหล่งท่องเที่ยวมรดกโลก ตัวเลขนี้ต่ำผิดปกติ คำอธิบายที่เป็นไปได้คือธุรกิจท่องเที่ยวส่วนใหญ่เป็นรายย่อยที่ไม่แจ้งตำแหน่งงานว่างผ่านสำนักงานจัดหางาน จึงไม่ปรากฏในระบบ หมายความว่าข้อมูลชุดนี้ไม่ครอบคลุมภาคเศรษฐกิจสร้างสรรค์และการท่องเที่ยว ซึ่งเป็นจุดเน้นของกลยุทธ์ 4.3 จึงยังไม่มีข้อมูลรองรับกลยุทธ์นั้น

ส่วนที่ 3: 📌 ข้อค้นพบที่ 2 เยาวชน 15–17 ปี หายไปจากทั้งสองระบบ

3.1 หลักฐาน

ตำแหน่งงานว่าง ผู้สมัครงาน และการบรรจุงาน จำแนกตามช่วงอายุ

3.2 การตีความ และเหตุใดข้อนี้จึงสำคัญที่สุดในรายงานฉบับนี้

เมื่อนำข้อค้นพบนี้มาวางคู่กับข้อค้นพบจากรายงานฉบับที่ 3 จะได้ภาพที่สมบูรณ์

คำอธิบายที่เป็นไปได้สามทาง และผลต่อยุทธศาสตร์ที่ต่างกันมาก

ทางที่หนึ่ง ข้อจำกัดทางกฎหมาย กฎหมายคุ้มครองแรงงานจำกัดการจ้างงานผู้มีอายุต่ำกว่า 18 ปี จึงไม่มีนายจ้างแจ้งตำแหน่งงานว่างสำหรับช่วงอายุนี้ และเยาวชนไม่มาลงทะเบียน หากเป็นเช่นนี้ ตัวเลข 0 เป็นเรื่องปกติและไม่ใช่ปัญหา

ทางที่สอง เยาวชนกลุ่มนี้ทำงานอยู่จริงแต่อยู่นอกระบบ คือทำงานในภาคเศรษฐกิจนอกระบบ ธุรกิจครอบครัว หรือรับจ้างรายวัน ซึ่งไม่ผ่านสำนักงานจัดหางาน หากเป็นเช่นนี้ เป็นปัญหาที่ร้ายแรงมาก เพราะหมายถึงเยาวชนราว 6,600–13,700 คนออกจากระบบการศึกษาไปทำงานที่ไม่มีการคุ้มครอง ไม่มีการพัฒนาทักษะ และไม่มีเส้นทางกลับเข้าสู่การเรียนรู้

ทางที่สาม เยาวชนกลุ่มนี้ไปเรียนหรือทำงานนอกจังหวัด ซึ่งเป็นไปได้เพราะอยุธยาอยู่ใกล้กรุงเทพมหานคร หากเป็นเช่นนี้ ปัญหาจะเล็กกว่าที่ประมาณไว้

สิ่งที่ต้องทำเพื่อชี้ขาด ต้องมีข้อมูลว่าเยาวชนอายุ 15–17 ปีที่ไม่อยู่ในระบบการศึกษาของจังหวัด ปัจจุบันทำอะไรอยู่ ซึ่งไม่มีหน่วยงานใดถือข้อมูลนี้ จึงเป็นช่องว่างข้อมูลใหม่ที่สำคัญที่สุดของโครงการในขณะนี้

📌 ข้อเสนอเชิงยุทธศาสตร์ที่ชัดเจนมาก ควรบรรจุการสำรวจสถานะของเยาวชนอายุ 15–17 ปีที่ไม่อยู่ในระบบการศึกษา เป็น โครงการแรกของประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 3 เพราะไม่มีทางออกแบบมาตรการที่ถูกต้องได้เลยหากยังไม่รู้ว่าเยาวชนกลุ่มนี้อยู่ที่ไหนและทำอะไร และเป็นกลุ่มเป้าหมายที่ใหญ่ที่สุดในบรรดาปัญหาทั้งหมดที่วัดได้

ส่วนที่ 4: ความสอดคล้องกับแผนพัฒนาจังหวัด

จากบรรยายสรุปจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ปี 2568 ส่วนที่ 8 ยุทธศาสตร์และเป้าหมายการพัฒนาจังหวัด

4.1 วิสัยทัศน์และตัวชี้วัดเป้าหมายการพัฒนาจังหวัด

วิสัยทัศน์ "อยุธยาเมืองมรดกโลก เป็นแหล่งท่องเที่ยวคุณภาพ น่าเรียนรู้ น่าอยู่ น่าลงทุน"

ตัวชี้วัดเป้าหมายการพัฒนา 4 รายการ

1. จำนวนแหล่งเรียนรู้ในจังหวัดเพิ่มขึ้น ⬅ เกี่ยวข้องกับยุทธศาสตร์การศึกษาโดยตรง
2. ร้อยละที่เพิ่มขึ้นของรายได้จากการท่องเที่ยว
3. ร้อยละที่เพิ่มขึ้นของมูลค่าการลงทุนด้านอุตสาหกรรม
4. อัตราการขยายตัวทางเศรษฐกิจของจังหวัดเพิ่มขึ้น

4.2 ตัวชี้วัดของประเด็นการพัฒนาที่ 1 ที่เกี่ยวข้องกับการศึกษา

ประเด็นการพัฒนาที่ 1 พัฒนาเมืองและชุมชนน่าอยู่สู่เมืองแห่งความสุข มีตัวชี้วัดที่เกี่ยวข้องกับยุทธศาสตร์การศึกษาสองรายการ

📌 ข้อค้นพบที่มีประโยชน์มาก ตัวชี้วัดเป้าหมายการพัฒนาข้อที่ 1 ของจังหวัดคือ จำนวนแหล่งเรียนรู้ในจังหวัดเพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นตัวชี้วัดระดับวิสัยทัศน์ของจังหวัด ไม่ใช่ตัวชี้วัดย่อย หมายความว่าจังหวัดให้น้ำหนักกับคำว่า "น่าเรียนรู้" ในวิสัยทัศน์อย่างเป็นรูปธรรม และยุทธศาสตร์การศึกษาสามารถเสนอตัวเองเป็นกลไกหลักที่ทำให้ตัวชี้วัดนี้บรรลุได้

ข้อเสนอ ในตารางความสอดคล้องเชิงยุทธศาสตร์ของร่างยุทธศาสตร์ ควรระบุตัวชี้วัดสองรายการนี้เป็นจุดเชื่อมที่ชัดเจนที่สุดกับแผนพัฒนาจังหวัด ซึ่งจะทำให้การเสนอโครงการเข้าสู่แผนพัฒนาจังหวัดรอบใหม่มีเหตุผลรองรับ

⚠️ ข้อจำกัด ข้อมูลนี้มาจากบรรยายสรุปจังหวัดปี 2568 ซึ่งอ้างถึงแผนพัฒนาจังหวัด พ.ศ. 2566–2570 ไม่ใช่แผนรอบใหม่ พ.ศ. 2571–2575 ที่ยุทธศาสตร์การศึกษาฉบับนี้ต้องเชื่อมโยง จึงใช้เป็นแนวโน้มของทิศทางจังหวัดได้ แต่ต้องติดตามแผนรอบใหม่เมื่อประกาศ

ส่วนที่ 5: ผลต่อเอกสารที่ส่งมอบไปแล้ว

ส่วนที่ 6: บัญชีช่องว่างข้อมูลฉบับปรับปรุง

ส่วนที่ 7: สรุป ข้อจำกัด และประเด็นที่ต้องตัดสินใจ

สิ่งที่ดำเนินการแล้ว สกัดและตรวจสอบข้อมูลจากเอกสาร 9 ฉบับ · จัดทำตารางอุปสงค์และอุปทานแรงงานจำแนกตามวุฒิ สาขา อาชีพ และอุตสาหกรรม · คำนวณอัตราส่วนตำแหน่งงานว่างต่อผู้สมัครและอัตราการบรรจุ · ตรวจพบว่าเยาวชนอายุ 15–17 ปีไม่ปรากฏในระบบจัดหางานเลย · สกัดตัวชี้วัดเป้าหมายการพัฒนาจังหวัด · ระบุผลกระทบต่อเอกสารเดิม 10 จุด · พบช่องว่างข้อมูลใหม่ 2 รายการ

ข้อจำกัดที่ต้องเปิดเผย

1. ข้อมูลอุปสงค์ครอบคลุมเฉพาะที่แจ้งผ่านสำนักงานจัดหางาน จึงไม่ครอบคลุมภาคเศรษฐกิจนอกระบบ ธุรกิจรายย่อย และภาคท่องเที่ยว ซึ่งเห็นได้จากตำแหน่งงานว่างภาคโรงแรมและภัตตาคารที่มีเพียง 3 อัตรา
2. ตัวเลขวุฒิอนุปริญญาและปริญญาโทผิดปกติ อัตราส่วน 25.3 เท่าและ 8.18 เท่า ต้องสอบถามสำนักงานจัดหางานก่อนใช้
3. ตัวเลขระดับสาขามีขนาดเล็กมาก เช่น ปวส. ช่าง มีผู้สมัคร 23 คนในไตรมาสเดียว ต้องรวบรวมหลายไตรมาสก่อนใช้กำหนดนโยบาย
4. ข้อมูลอุปสงค์เป็นการนับตำแหน่งงานว่าง ไม่ใช่การสำรวจความต้องการทักษะ จึงบอกได้ว่าตลาดต้องการวุฒิใดและอาชีพใด แต่ยังไม่บอกว่าต้องการสมรรถนะใดเฉพาะเจาะจง
5. การเทียบจำนวนผู้จบอาชีวศึกษากับตำแหน่งงานว่างยังทำไม่ได้อย่างแม่นยำ เพราะไม่มีข้อมูลจำนวนผู้จบต่อปี มีเพียงจำนวนผู้เรียนรวม
6. ณ วันที่จัดทำรายงานฉบับนี้ยังไม่มีผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษา ⚠️ ปิดได้บางส่วนแล้วใน Fact Base ฉบับที่ 5 ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 2 มีค่าฐานจากดัชนีความก้าวหน้าของคนและ O-NET แล้ว แต่ยังไม่มีผลสัมฤทธิ์รายโรงเรียนครบทุกสังกัด

ประเด็นที่ต้องให้ผู้ว่าจ้างตัดสินใจเพิ่มเติม 2 ข้อ

1. จะให้ผมสอบถามสำนักงานจัดหางานจังหวัดเรื่องความผิดปกติของตัวเลขวุฒิอนุปริญญา และเรื่องสาเหตุที่ช่วงอายุ 15–17 ปีเป็นศูนย์หรือไม่
2. จะบรรจุโครงการสำรวจสถานะเยาวชนอายุ 15–17 ปีที่ไม่อยู่ในระบบ เป็นโครงการแรกของประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 3 หรือไม่

แหล่งอ้างอิง

1. สำนักงานแรงงานจังหวัดพระนครศรีอยุธยา รายงานสถานการณ์ด้านแรงงานจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ไตรมาส 2 ปี 2569 — ตารางที่ 27–31
2. สำนักงานแรงงานจังหวัดพระนครศรีอยุธยา รายงานสถานการณ์ด้านแรงงานจังหวัดพระนครศรีอยุธยา รายปี 2568 — ตารางที่ 28–31
3. สำนักงานแรงงานจังหวัดพระนครศรีอยุธยา รายงานสถานการณ์ด้านแรงงาน รายปี 2567
4. สำนักงานจังหวัดพระนครศรีอยุธยา บรรยายสรุปจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ประจำปี พ.ศ. 2568 (ฉบับกุมภาพันธ์ 2569) ส่วนที่ 8
5. สำนักงานสถิติจังหวัดพระนครศรีอยุธยา รายงานสถิติจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พ.ศ. 2566 และ พ.ศ. 2567
6. ข้อมูลต้นทางของตารางอุปสงค์ทั้งหมดคือ สำนักงานจัดหางานจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ตามที่ระบุท้ายตารางในเอกสารต้นฉบับ

การคำนวณทั้งหมดในรายงานฉบับนี้ ที่ปรึกษาคำนวณเองจากตัวเลขในเอกสารข้างต้น โดยแสดงวิธีคิดกำกับทุกจุด ไม่มีตัวเลขที่สร้างขึ้นใหม่

Fact Base ฉบับที่ 4 จัดทำเมื่อ 31 สิงหาคม 2569